Project omschrijving

artikelen
Leestijd circa 8 minuten

Een goed leven begint bij mensen die je ‘zien’. Mensen om je heen die jou zien voor wie je bent. Als je autisme en een verstandelijke beperking hebt, is het misschien wel nog belangrijker dat je deze mensen om je heen hebt. Want zíj kunnen soms eerder aan jou zien dat je bijvoorbeeld overprikkeld raakt, dan jij het zelf voelt. En zij kunnen jou dan snel helpen. Bijvoorbeeld door iets te doen waardoor je overprikkeling afneemt. Als begeleider, ouder of leerkracht kun je daarmee een groot verschil maken in het voorkomen van over- of onderprikkeling.

inspireren om te observeren en samen te ontdekken

In het kort: door goed en regelmatig naar gedrag van een persoon te kijken, weet je soms door hele kleine signalen al dat er iets aan de hand is. De tips in dit artikel zijn verzamelde ervaringskennis van therapeuten, ouders, begeleiders en leerkrachten uit het onderzoeksproject De Sensatie van een Goed Leven.

goed kijken en vastleggen wat je ziet

Iemand helpen om onderprikkeling of overprikkeling te voorkomen begint met goed kijken. Je kunt dat wat je ziet vastleggen in bijvoorbeeld een signaleringsplan. Op die manier kun je je observaties met anderen delen.

Dit ‘samen kijken’ en vastleggen wat je ziet en wat helpt, is niet alleen een taak van gedragskundigen. Juist ook begeleiders, ouders en leerkrachten hebben hierbij een belangrijke rol. Zij zijn de mensen die dagelijks in contact zijn met degene waar het om gaat. Zij zijn vaak expert in het herkennen van signalen van oplopende spanning en het daarop anticiperen.

Daarom aan iedereen die dagelijks samenleeft of werkt met iemand met autisme en een verstandelijke beperking de uitnodiging: ga aan de slag met één van de instrumenten die je op onze website kunt vinden, en zorg sámen voor (sensaties van) een goed leven!

Tips die je kunnen helpen bij het observeren en samen ontdekken:

  • blijf tijdens een activiteit goed kijken naar de reactie van de persoon. Vindt deze persoon bepaalde activiteiten en/of materialen prettig of juist niet (denk aan over- of ondergevoeligheid).
  • ook kun je vragen naar ervaringen. Gaat een taak uitvoeren beter als je bijvoorbeeld iets in je hand hebt of als de muziek aanstaat?
  • algemeen: diepe druk prikkels (zogenaamde proprioceptieve stimulatie) werken heel vaak! Deze werken zowel stimulerend als dempend. Denk aan activiteiten zoals: een zware tas sjouwen, een kar duwen, jezelf vanuit een stoel omhoog duwen. Maar ook: klei kneden, kauwgom kauwen, sillyputty in de hand. Proprioceptieve stimulatie overprikkelt zelden het zenuwstelsel (in tegenstelling tot bijvoorbeeld mond- en bewegingsprikkels)
  • om concentratie te verbeteren kun je extra zintuigprikkels aanbieden voorafgaand aan een activiteit. Je kunt bijvoorbeeld materialen klaarzetten, of 2 keer traplopen of kruipen door een kruiptunnel en vervolgens gericht werken aan tafel. Ook kun je extra zintuigprikkels aanbieden tijdens de activiteit: denk bijvoorbeeld aan puzzelen vanaf een skippybal of zittend op een wiebelkussen, een glas water met een rietje op tafel, een ‘friemeltje’ vasthouden
  • de combinatie van een diepe drukprikkel met een andere zintuigprikkel (zien, horen voelen, bewegen) geeft de beste kans op een goed alertheidsniveau, bijvoorbeeld kleien op passende muziek, springen op verschillende gekleurde kussens, verschillende soorten zware materialen opruimen, een kind aankleden op schoot.
lees meer ervaringskennis uit het dagelijks leven